پس ختام
(روش يادگيري و مطالعه)
يكي از معروف ترين روش هاي مطالعه و يادگيري روش پس ختام است. اين روش همچنين به منظور افزايش توانايي دانش آموزان و دانشجويان براي مطالعه و به خاطر سپردن مطالب ارائه شده در يك كتاب درسي ابداع شده است.
روش پس ختام از شش مرحله تشكيل شده است. در زير هريك از اين مراحل توضيح داده مي شود.
(پس ختام
از به هم پیوستن ابتدای کلمات زیر ساخته شده است )
1- پيش خواني (پ) 2- سوال كردن(س) 3 – خواندن(خ)
4- تفكر (ت) 5- از حفظ كردن(ا) 6- مروركردن(م)
(1- پيش خواني:
براي اين كه مطالب كتاب را خوب ياد بگيريد، ابتدا يك بار از روبخوانيد تا يك برداشت كلي از موضوعات و قسمت هاي مهم آن كسب نماييد. اين پيش خواني منجر مي شود به اين كه شما بتوانيد مطالب را به صورت سلسله مراتبي( مثلاً از ساده به پيچيده) سازماندهي كنيد. در مرحله پيش خواني شما با جزئيات مطالب كتاب كاري نداريد. فقط جملات مهم يا عباراتي را كه زير آنها خط كشيده شده يا با حروف كج نوشته شده اند مورد توجه قرار مي دهيد. يا با نگاه اجمالي به مقدمه، فهرست مطالب تصاوير، جدول ها، نمودارها و سوال ها، خلاصه يا نتيجه گيري آخر فصل متوجه مي شويد كه مطالب مورد مطالعه، در چه زمينه اي است يا نحوه ارائه مطالب چگونه است. با نگاهي كلي به مطالب كتاب شما متوجه منظور و قصد نويسنده مي شويد و با روشن شدن چهار چوب اصلي كتاب مي توانيد به سراغ مرحله دوم برويد.
2- سوال كردن:
پس از آن كه قسمتي يا فصلي از كتاب را خوانديد، با توجه به هدفي كه از مطالعه اين كتاب داريد سوال هايي براي خودتان طرح كنيد. يكي از راه هاي طرح سوال اين است كه عناوين را به صورت سوال مطرح كنيد.
مثلاً از خودتان سوال كنيد روش پس ختام چيست؟ چه كسي؟ چرا؟ و چه چيزي؟ بسازيد.
3- خواندن:
در اين مرحله مطالب كتاب را با دقت بخوانيد و سعي كنيد سوال هايي را كه مطرح كرده ايد هنگام مطالعه جواب بدهيد. به جزئيات كتاب و هدف هاي اساسي كتاب توجه كنيد و سرعت مطالعه خودتان را به سهولت و پيچيدگي متن مورد مطالعه تغيير دهيد يعني اگر متن آسان بود با سرعت زيادتر مطالعه كنيد، و اگر متن سخت بود با سرعت كمتري مطالعه نماييد.
4- تفكر:
سعي كنيد آنچه را از كتاب مي خوانيد، بفهميد و به آن ها معني دهيد. يعني همواره بايد سعي كنيد بين آن چه كه مي دانيد و آن چه را كه مي خوانيد ارتباط برقرار كنيد .به سخن ديگر، بتوانيد جنبه هاي كاربردي مطالب و مثال هايي را كه مي توان راجع به مطالب مورد مطالعه زد، در ذهن خود مجسم كنيد. در این مرحله سعي كنيد نكات فرعي را به مطالب اصلي پيوند دهيد. تناقضات بين مطالب راحل كنيد و بتوانيد با استفاده از مطالب كه مي خوانيد به سوال هايي مطرح شده پاسخ بدهيد.
5- از حفظ گفتن:
پس از ان كه هر قسمت يا هر فصل از كتاب را خوانديد سعي كنيد مطالب مهم آن را به ياد آوريد و براي خودتان شرح دهيد. ضمن باز گو كردن مطالب مهم براي خود، سوال هايي را كه طرح كرده ايد نيز جواب بدهيد. از حفظ گفتن مطالب به شما كمك مي كند تا بر درك مطالب خود نظارت داشته باشد يعني براي شما معلوم و مسلم مي شود كه چه مطالبي را به خوبي فرا گرفته ايد و باچه قسمت هاي را خوب ياد نگرفته ايد و بايد دوباره ازنو بخوانيد.
6- مرور كردن:
وقتي كه همه مطالب كتاب را خوانده ايد آن را مرور يا باز بيني كنيد. بهترين راه مرور كردن اين است كه تلاش كنيد تا بدون مراجعه به كتاب سوال هاي مهم را جواب دهيد و اگر نتوانستيد به سوال جواب دهيد همان قسمت كتاب را دوباره بخوانيد. دوباره خواني نوع مرور است اما نه براي همه كتاب فقط قسمتي را كه نمي دانيد مرور يا باز بيني كنيداثر بخشي اين روش به عنوان يكي از بهترين روش هاي يادگيري مطالب ارائه شده در كتاب درسي و آمادگي براي امتحانات در پژوهش هاي متعددي به اثبات رسيده است. رابينسون كسي كه اين روش را ابداع كرده است در سطح گسترده اي آنرا مورد آزمايش قرار داد و دريافت كه براي دانش آموزاني كه مشكلات تخصيلي دارند بسيار مفيد است در ايران هم پژوهش هاي مختلفي در رابطه با روش پس ختام صورت گرفته است. نتايج پژوهش هانشان داده اند كه اين روش هم در افزايش پيشرفت تحصيلي و هم در بالا بردن كيفيت يادگيري دانش آموزان موثر بوده است.
اميدواريم كه شما دانش آموزان عزير با به كار گيري اين روش تغييري مناسب در مطالعه و كيفيت يادگيري خود ايجاد كنيد.
چرا كه بنا به گفته الوين تافلر
قرن آينده با دانندگان است نه با دارندگان

درباره نویسنده

محمد حسن صاحبدل

طراح قالب وین

در طول سالهایی که گذشته یافته ها و بافته هایی پراکنده برایم فراهم آمده بود که به دنبال فرصتی بودم تا آنها را در جایی بنگارم و بگذارم ؛ از طرفی در کلاس های درس پیش می آمد که سخن به درازا می کشید و ادامه مطلب باعث اطاله کلام می شد که آنها را به فرصتی دیگر احاله می کردم و اکنون این صفحه یادداشت را برای بیان این مطالب فراهم کرده ام .

مشاهده تمام مقالات